Filmowanie w 3D

00.04.2011

Sposobów rejestracji stereoskopowej jest kilka: przy użyciu dwóch kamer lub jednej dwuobiektywowej, do tego dochodzi w pełni cyfrowe, bo komputerowe „filmowanie” animacji. Efekty 3D można także uzyskiwać z tradycyjnego nagrania – poprzez ręczną lub automatyczną obróbkę komputerową zarejestrowanego materiału wideo. To jedna strona zagadnienia – technologiczno-sprzętowa. Inna sprawa dotyczy pracy na planie i właściwego aranżowania scen, aby zamierzony efekt głębi obrazu był odpowiedni – by nie powodował wrażenia sztuczności, ale także by nagle nie znikał na krawędzi kadru, psując cały efekt.

Aby sprostać tym wymogom powstają nowe specjalizacje i funkcje osób pracujących na planie. Ich zadaniem jest czuwanie nad spójnością materiału i kontrolowanie nowych parametrów rejestracji, które pojawiły w związku z technologią obrazu 3D. Jeśli do tego dodamy potrzebę przygotowywania materiału w różnych standardach (bo inna technologia obowiązuje w kinach, a inna w telewizorach) i konieczność uwzględniania fizjologicznych właściwości ludzkiego organizmu poddawanego działaniu trójwymiarowej iluzji, to krąg zagadnień, które w ostatnich latach pojawiły się w świecie produkcji filmowej, jest całkiem spory. Wiele w tej dziedzinie jest jeszcze do odkrycia, sporo tu niekonwencjonalnych rozwiązań i eksperymentów. Ponadto warto zwrócić uwagę, że świat filmowania w 3D nie jest ograniczony do kręgu profesjonalistów, bo zarówno sprzęt, jak i oprogramowanie dostępne są także dla amatorów.
Z zagadnieniami z tej bardzo ciekawej i mimo wszystko nowej dziedziny stara się zmierzyć Bernard Mendiburu w książce „Filmowanie w 3D. Stereoskopia w kinie cyfrowym od scenariusza do projekcji.” Jest to przewodnik po meandrach realizacji filmowej w technologii 3D, który stanowi doskonały punkt wyjścia dla doświadczonych twórców i realizatorów filmowych, pragnących poszerzyć swoją wiedzę o elementy niezbędne do poruszania się w tej technologii.
To także propozycja dla amatorów zafascynowanych stereoskopią, którzy dzięki tej pozycji zdobędą podstawy do podjęcia prób realizacji amatorskich, studenckich czy niskobudżetowych produkcji filmowych. Bernard Mendiburu analizuje każdy etap produkcji – od fazy developmentu, po dystrybucję filmu i wskazuje kluczowe zasady, jakimi należy się kierować na każdym z nich.

***

Obecnie jesteśmy na etapie przejściowym. Kreatywność i wyzwolenie reżyserów, operatorów i montażystów ucierpi z tytułu pewnych ograniczeń zanim powstaną ulepszone narzędzia produkcji 3D, a widzowie będą uczyć się posługiwania nowym językiem filmowym. Dla przykładu: długoogniskowe obiektywy spłaszczają fotografowany obiekt, rig, na którym montowane są kamery jest masywny i skomplikowany, a realizacja ujęć 3D wymaga dużej ostrożności. Okiełznanie tych problemów zajmie całe lata. W międzyczasie powinniśmy pamiętać, że wkraczamy w obszar ogólnie niezbadanego świata i przekraczamy granice nieopisanych dziczy, gdzie pomyłki bolą – czasem dotkliwie. Będzie to wyzwaniem dla rzemiosła artystycznego, w którym rewolucja cyfrowa i grafika komputerowa okazały się zbawienne w naprawie błędów powstałych podczas filmowania czy też w wyniku megalomanii twórczej.

W pewnym stopniu cała profesja powraca na etap szkolny. Niemniej, musimy mieć na uwadze, że 3D jako takie istnieje tak długo, jak sama kinematografia i było już świadkiem zarówno złotego wieku Hollywood, jak i jego przemijania. Celem tej książki jest zgromadzenie tego, co już wiemy o kinie 3D i wskazanie drogi, która pomoże ominąć rozpoznane pułapki, czyhające na szlaku poszukiwania własnego stylu trójwymiarowej narracji.
Kino 3D nie może powstać bez dwóch zasadniczych elementów: scenariusza, który zyskuje dzięki tej technologii, oraz w pełni rozwiniętej techniki zdjęciowej 3D. Z jednej strony niekoniecznie nadejdzie szybko – nie wszystkie filmy muszą być przecież realizowane w kolorze, filmy czarno-białe są oglądane chętnie od kilkudziesięciu lat. Kinematografia od stu lat jest płaska, a realia ekonomiczne mogą ponownie uśmiercić 3D. Z drugiej strony: czy wybralibyśmy oglądanie najnowszego kasowego przeboju na mniejszym ekranie albo ze zwyczajnym dźwiękiem stereo, gdybyśmy mieli dzięki temu zaoszczędzić zaledwie kilka dolarów na cenie biletu?

„3D znaczy : dolary , dolary , dolary ”
Magazyn „Variety” pokusił się niegdyś o nagłówek: „3D znaczy: dolary, dolary, dolary”. Powszechnie uważa się, że renesans tej technologii zainicjował zrealizowany w 3D „Ekspres Polarny” („The Polar Express”), wyświetlany w sieci IMAX od grudnia 2003 roku. Nie jesteśmy tak naprawdę w stanie porównać rzeczywistych danych ze sprzedaży biletów na filmy 3D i 2D, ponieważ filmy 2D wyświetlano na 3650 tradycyjnych ekranach w Stanach Zjednoczonych, podczas gdy film 3D był wyświetlany w 70 kinach sieci IMAX 3D. Niemniej jeśli spojrzeć na dochód przypadający na kopię filmową, liczby wydają się całkiem imponujące: sięgają 14-krotnego wzrostu. Jeśli wziąć pod uwagę stopień, w jakim film radził sobie na przestrzeni czasu z uwzględnieniem utrzymującego się wysokiego przychodu w kinach 3D, rezultat robi wrażenie. Równie imponujący jest fakt, że powrót „Ekspresu Polarnego” na ekrany rok później – w grudniu 2004 roku na święta – w starciu z konkurencyjnym wydaniem DVD nadal generował większe zyski niż weekend premierowy wersji 2D z 2003 roku. Co więcej, podczas świąt w 2005 roku niektóre z kin IMAX ponownie wyświetlały film, po emisji wersji 2D w telewizji, znów sprzedając więcej biletów niż kina 2D dwa lata wcześniej. Wreszcie: z biegiem lat każda z kopii 3D zarobiła 14-krotność przychodu, jaki uzyskały kopie 2D.

***

Fragmenty książki „Filmowanie w 3D” w tłumaczeniu Agnieszki Oryl.

To bardzo dobry podręcznik. Bez lektury tej książki, a przede wszystkim bez asysty
wybitnego stereografera Andrzeja Waluka, który napisał do niej obszerny rozdział,
nigdy nie odważyłbym się zrealizować filmu w technologii 3D. Polecam.

Sławomir Idziak, operator filmowy
(Trzy kolory: Niebieski, Helikopter w ogniu, Król Artur, Bitwa warszawska 1920)

„Filmowanie w 3D. Stereoskopia w kinie cyfrowym od scenariusza do projekcji.”
Bernard Mendiburu, Wydawnictwo Wojciech Marzec 2011.

Bernard Mendiburu przyczynił się do postępu realizacji kinematografii stereoskopowej pracą przy produkcji Disney/Pixar pod tytułem „Rodzinka Robinsonów” („Meet the Robinsons”), a także udzielaniem konsultacji w dziedzinie 3D producentom aplikacji komputerowych oraz napisaniem tej książki.
Dotychczas kino 3D pojawiało się w repertuarze raz na kilka lat i bywało formatem tak sporadycznym, że nie powstały żadne technologiczne standardy ani też zwarta terminologia w tej dziedzinie. Ta książka jest przełomem w kinematografii
stereoskopowej. Z uwagi na to, że stereografia opiera się na cyfrowym
przechwytywaniu, powielaniu, przetwarzaniu i wyświetlaniu obrazu, potrzeba wyłożenia zasad postępowania i niezbędnych zestawów narzędziowych w tym zakresie jest dziś oczywista. Autor otworzył stereoskopową skrzynię z narzędziami i wyjaśnił nam, co się w niej znajduje. Dokonał wielce pożytecznego przekroju niektórych narzędzi wraz z aplikacjami, będącymi obecnie do dyspozycji przy kreowaniu kina cyfrowego w technologii 3D, dodatkowo zaopatrując go w klarowne wyjaśnienie podstawowych zasad działania. Jak się okazuje zrobił to z doskonałym wyczuciem czasu – w momencie rewolucji w cyfrowej obróbce 3D.

Więcej książek