AF-S VR Micro Nikkor 105 mm f/2,8G IF-ED

16.08.2010Stabilizowany obiektyw makro

Prezentujemy wybrane, interesujące, nietypowe, wyjątkowe, a czasami wręcz unikalne obiektywy. Drugi odcinek poświęcony jest pierwszemu na świecie obiektywowi do makrofotografii wyposażonemu w system stabilizacji obrazu.

Przy każdym zdjęciu kameleona, które wykonywałem w okolicach skali odwzorowania 1:5 skuteczność systemu VR wynosiła co najmniej dwie działki EV. Skala odwzorowania ok. 1:5, czas ekspozycji 1/30 s, przysłona f/3, zdjęcie wykonane „z ręki”.

Cechy wyjątkowe
Dawniej, o fotografowaniu obiektywem makro potrafiącym stabilizować obraz, fotografowie mogli tylko marzyć. Aż nadszedł rok 2006, w którym Nikon zaprezentował właśnie taką konstrukcję – po raz pierwszy wyposażoną w praktyczny system, oryginalnie zwany przez producenta funkcją redukcji drgań (VR). Ryzyko poruszenia zdjęć poważnie nasila się wraz ze wzrostem skali odwzorowania, jest więc wyjątkowo duże w makrofotografii, szczególnie tej uprawianej z ręki. Nawet lekko poruszony obraz poważnie traci na ostrości. Drgania ręki można jednak neutralizować stabilizowaną optyką. Przy jej użyciu zdjęcia zachowują oryginalną ostrość, a efekt redukcji drgań widać nawet w celowniku. Obraz jest w nim stabilny, więc mamy pełny komfort obserwacji motywu i precyzyjnej kompozycji ujęcia.

AF-S VR Micro Nikkor 105 mm f/2,8G IF-ED daje rewelacyjną ostrość obrazu, nawet przy otworze względnym (w optyce makro otwór ten zależy od skali odwzorowania). Obraz jest klarowny, a tło za pozującą do zdjęcia agamą – ładnie rozmyte. Skala odwzorowania ok. 1:3, czas ekspozycji 1/90 s, przysłona f/3,2, zdjęcie wykonane „z ręki”.

Właśnie tymi atutami dysponuje AF-S VR Micro Nikkor 105 mm f/2,8G IF-ED. Jego system redukcji drgań drugiej już, wyjątkowo efektywnej generacji (VR II), pozostaje skuteczny w zakresie do 4 EV! Nie ma więc poruszonych zdjęć nawet przy czasach 16-krotnie dłuższych od przyjmowanych jeszcze za bezpieczne. Tak jest gdy obiektywem fotografujemy z większych odległości – od trzech metrów w górę (skala odwzorowania 1:30 i mniejsze), a więc gdy z makroobiektywu korzystamy w charakterze konwencjonalnego krótkiego tele. Przy odległościach motywów mniejszych od trzech metrów, szczególnie gdy pokaźnie zaczyna się zwiększać skala odwzorowania, skuteczność systemu redukcji drgań maleje. Mimo to, przy maksymalnej naturalnej wartości 1:1 udawało mi się w teście – z pełnoklatkowym Nikonem D700 – „wyciągać” jeszcze 2 EV. Co ważne, AF-S VR Micro Nikkor 105 mm f/2,8G IF-ED posiada ultradźwiękowy silnik autofokusa (SWM) i jest wewnętrznie ogniskowany. Nastawianie ostrości jest więc szybkie i ciche, a obiektyw nie zwiększa przy tym swej długości. Tak, tak – praca tym Micro Nikkorem jest nie tylko znacznie łatwiejsza od innych konstrukcji makro, ale sprawia do tego o wiele więcej przyjemności.

W konwencjonalnym zastosowaniu w charakterze krótkiego teleobiektywu (odległość ok. 1,5 m) system redukcji drgań bez problemu wykazuje się skutecznością rzędu 3,5 działki EV. Jak widzimy, każde piórko egzotycznego ptaka jest w pełni ostre! Skala odwzorowania ok. 1:15, czas ekspozycji 1/10 s, przysłona f/5,6, zdjęcie wykonane „z ręki”.

Czasami nawet w pobliżu maksymalnej naturalnej skali odwzorowania 1:1 skuteczność systemu VR wynosiła w teście 2 EV. Skala odwzorowania ok. 1:1, czas ekspozycji 1/30 s, przysłona f/4,5, zdjęcie wykonane „z ręki”.

Konstrukcja mechaniczna i ergonomia
AF-S VR Micro Nikkor 105 mm f/2,8G IF-ED ma solidny metalowy korpus o dość dużej w tej klasie sprzętu średnicy, ale o konwencjonalnej długości i wadze. Pierścień ręcznego nastawiania ostrości jest szeroki, pokryty fakturowaną gumą, a jego obsługa – komfortowa. Szlachetny opór i żadnych luzów. Silnik SWM zapewnia możliwość ręcznego przeostrzania w autofokusie w dowolnej chwili (tryb M/A) i w dowolnym jego trybie (nawet przy ostrzeniu ciągłym!). Z lewej strony korpusu znajdują się trzy przełączniki: ręcznego (M) i automatycznego nastawiania ostrości (M/A), ogranicznik zakresu ustawianych odległości (z pełnego do 0,5 m – ) oraz włącznik funkcji redukcji drgań (VR). Wokół metalowego bagnetu znajduje się gumowa uszczelka, a stosunkowo duża średnica filtra wynosi 62 mm. W trakcie nastawiania ostrości przednia soczewka nie obraca się, co ułatwia stosowanie filtrów polaryzacyjnych i akcesoriów montowanych z przodu obiektywu.

Zestaw przełączników stabilizowanej „105-tki makro” Nikona. Poniżej dwóch tradycyjnych widzimy włącznik systemu VR.

Konstrukcja optyczna

AF-S VR Micro Nikkor 105 mm f/2,8G IF-ED zbudowany został z 14 soczewek, rozmieszczonych w 12 grupach. Jedna soczewka wykonana jest ze szkła o ultraniskiej dyspersji ED, a na jedną naniesiono słynną powłokę antyodblaskową Nano Crystal Coat. Soczewka ED zapewnia skuteczną redukcję aberracji chromatycznej i rewelacyjną wprost ostrość i kontrast zdjęć – nawet przy otworze względnym. Z kolei powłoka nanokrystaliczna likwiduje odbicia światła od soczewek wewnątrz obiektywu. Wraz z naniesionymi na pozostałe elementy optyczne legendarnymi, nikonowskimi powłokami przeciwodblaskowymi SIC (Super Integrated Coating) daje czysty i klarowny obraz, szczególnie przy zdjęciach pod mocne światło, czy z jego punktowymi źródłami w kadrze. Okrągła przysłona składa się z 9 listków. Jej kołowy otwór utrzymuje się nawet po przysłonięciu optyki o kilka działek, a na zdjęciach wciąż uzyskujemy atrakcyjne rozmycie nieostrych punktów świateł. Maksymalna skala odwzorowania wynosi oczywiście naturalne 1:1 – dostępna jest przy minimalnym dystansie ostrości 31 cm. Wtedy odległość robocza motywu, to znaczy jego dystans od przedniej soczewki obiektywu, wynosi 15 cm (obydwie wartości zaokrąglone).

Konstrukcja optyczna obiektywu AF-S VR Micro Nikkor 105 mm f/2,8G IF-ED. Kolorem żółtym oznaczona została soczewka ze szkła ED, a zielonym – ta z naniesioną powłoką nanokrystaliczną.

Wokół mocowania bagnetowego znajduje się gumowa uszczelka, a wnętrze tubusu za tylną soczewką (tą z powłoką nanokrystaliczną) wyłożone zostało czarnym materiałem dodatkowo chłonącym odblaski.

Makrofotografia łatwa i przyjemna
AF-S VR Micro Nikkor 105 mm f/2,8G IF-ED to najwyższej klasy pełnoklatkowa optyka makro. Średnia w tej klasie ogniskowa zapewnia naturalną perspektywę przy pracy z lustrzankami Nikona formatu FX, a także całkiem wygodną odległość roboczą do zaaranżowania czy modyfikacji oświetlenia. Tym obiektywem pracuje się znacznie łatwiej i można uzyskiwać o wiele lepsze rezultaty, niż w przypadku innych, konwencjonalnych konstrukcji makro.

Jarosław Mikołajczuk
Obiektyw wraz z lustrzanką cyfrową Nikon D700 udostępniła firma Nikon Polska.